|
FISTEUS ERA UN MUNDO
Introducción
Eu nacín nunha aldea pequena,
Fisteus. Un lugar impresionante. Noto que hai como un medo
na xente a decir que é da aldea. Eu tiven ese medo. Aínda
non sei seguro se o superei. Habería que superar tantos
medos... Ser da aldea en Galicia aínda é como ser doutro
planeta. Como se fósemos marcianos. Cando en realidade
Galicia sempre foi rural. Temos que deixar de ser nenos
tontos e facernos adolescentes e medrar. Medrar, para non
termos vergoña de ser como somos. Fillos e amantes do campo.
As cidades sempre son máis
feas que a natureza. Ás cidades gústalles matar a natureza.
No instituto onde eu estudiaba, na Coruña, díxenlles que na
miña casa tiña porcos e ríronse de min e miráronme como se
viñese doutro mundo. A que me tiña que rir era eu, rirme
deles, pero ríanse eles de min. As cousas ás veces son
tristes. Pero imos progresando. Cada vez os nenos da aldea
espabilan máis e senten como un orgullo –ou como algo
normal– ser de onde son. É importante non mutilarnos, non
rompernos por dentro.
Hai que levar sempre a
fachenda por diante, como unha bandeira nos nosos corpos.
Aquí en Galicia houbo unha guerra. Unha guerra entre bandos
absurdos, porque a guerra sempre é absurda. Pero destrúe e
fai moitísimo dano. Aquí en Galicia houbo unha dictadura e
mallábante a paus se querías ser da aldea. Ser da aldea era
difícil. E por iso hai e había tanto señorito e señorita nas
cidades que se mofaban dos que viñamos do outro norte, a
aldea. A min dábame medo esa xente, moito medo. Eu tiña
trece anos cando marchei estudiar á Coruña. Gustábame
estudiar. Sentada nunha pena de Fisteus, soñei con marchar.
Era para min unha aventura. Eu quería ver mundo e abrir a
cabeza. Pero na Coruña sentinme mal. A xente era grande e
fina e castelá. Decateime de que a miña aventura non tivera
moito sentido. Estaba nun ambiente hostil para min. Todos os
domingos uns familiares víñanme buscar para levarme en coche
a aquel mundo raro. Eu sentía que me roubaban. Roubábanme,
agora seino, o orgullo. Eu, que falara galego de toda a
vida, paseime ao castelán. Non me quedaba máis remedio se
non quería que aqueles grandes monstros da cidade me matasen
coa mirada, cos prexuízos. Os prexuízos son moi malos. Os
negros, os xitanos, os da aldea... merecen respecto. Nunca
debemos encarcerar a nosa angustia. Eu encarcerei a miña
angustia e falei castelán. Coa impresión de que Fisteus
quedaba a cinco mil quilómetros e de que era algo que debía
abandonar.
Eu son tímida pero alí na
Coruña fíxenme “hipertímida”. Sentía raiba contra os
señoritos que me daban medo. E non falaba. Estiven muda.
Racheime no interior. Andaba como un fantasma polo
instituto. Un fantasma envolto en dor e terra. A terra de
Fisteus, que levaba dentro de min. Ser da aldea era como un
pecado, e eu sentíame mal.
|
Igrexa de
Fisteus |
Os fins de semana ía á
discoteca a Curtis e había un mozo xornalista, e maior que
eu, que me gustaba. Eu faláballe á miña amiga Chefi del nos
recreos. Falabamos moito do meu amor. A miña amiga Chefi era
case a única amiga que tiña. A única que me aceptaba e
entendía. Unha vez fun á súa casa e impresionoume. Todo tan
limpiño e luxoso. Ela tiña na súa habitación un gran aparato
de música e discos. Eu nunca vira un disco. Tamén me fixei
en que tiña un sofá na habitación, e todo moi ben decorado,
e un edredón. Eu non sabía aínda o que era un edredón.
Quedei apampada. Chefi era especial.
Pero eu ao resto da xente
tíñalle medo. Eu vivía cunha viúva dun tío meu. Unha señora
maior, que viñera da aldea. Viviamos soas as dúas nun piso
que daba ao mar. Chamábase Manuela e era moi boa e sempre
estaba triste. Conmigo falaba galego pero co resto do mundo
falaba castelán. Eu observaba o mar e parecíame bonito, pero
non era como estar na miña casa. Non atopei a aventura que
buscaba. Quero decir que o que soñara sentada nunha pena de
Fisteus era outra cousa. Non sabía que ía encontrar tanta
intolerancia. Non sabía que ía aprender o meu enorme pudor.
Non sabía que a cidade ía ser un escenario de medo. Eu
soñara con medrar alegre. Soñara con coñecer outras cousas,
outras xentes. Non pensei que ía atopar verdadeiros demos.eu
“vía o demo” na xente.
Eu polo menos sabía falar o
castelán. Moito máis terríbel sería aínda se non soubese.
Aprendín naqueles catro anos a esconder. Esconder o meu
pasado, a miña aldea, a miña orixe. Eran cousas malas que
tiña que tapar. Só coa miña amiga Chefi atopaba a liberdade
nos estudios. Gustábame estudiar. Pasaba moitas horas cos
libros. Sempre foi así desde que nacín. Pasaba tardes
enteiras facendo comentarios de texto, para as clases de
Literatura, e era feliz. Feliz no meu mundo pequeno. Ás
veces levantábame e miraba o mar e todo me parecía estúpido.
Estaba lonxe da vida. Cidade significaba amputación do que
levaba dentro, de todo o que quero contar neste libro. Quero
escribir, cuspir e lembrar. Non quero ser de Curtis nin da
Coruña nin de España. Quero ser de Fisteus.
Quero devolver a dignidade
perdida á xente coma min. Quero que os rapaces da aldea
sexan máis felices do que eu o fun. E sobre todo, que se
sintan orgullosos e que sexan altivos e que non sintan ese
medo no corazón que eu sentín.
Eu agora falo galego sempre.
Pero ás veces vou ao Corte Inglés coas miñas irmás e elas
cambian o idioma para someterse ás presuntas leis dos
coruñeses. E paréceme tan, tan, tan triste... e dígolles
“falade galego”, pero non é nada. Elas insisten en
“castellanear” como se o castelán fose o idioma oficial de
Galicia. Como se o galego fose algo soterrado nos nosos
corazóns de marcianos no mundo. As dependentas do Corte
Inglés, todas preparadas e pintadas, si que son marcianas e
xenófobas. Non todas, pero si a maioría. Fan que non che
entenden o galego, non che falan en galego. É como se che
pegasen na cara. E a min doime polas miñas irmás, porque sei
que se senten mal.
Ser da aldea non é mellor nin
peor que ser doutro sitio. Cada un é dos seus pais e de onde
nace. Cada un leva o peso da vida como pode. E xa bastante
pesa a vida como para que aínda nos compliquen máis. Aínda
agora hai quen vai ás vilas de Galicia e chámalles paletos
aos que nunca saíron da vida do campo, que son diferentes a
nós, que son como indios nunha reserva. E rinse deles. Eles
teñen dereito a que ninguén se mofe deles, dos seus
coloretes na cara, das súas expresións brutas, da súa roupa,
do seu xeito de andar, comportarse e falar. Esa xente, que
non viu moito mundo, está cargada de beleza. Eu quero
defender esa xente, porque forman parte de min e eu formo
parte deles. Non quero que a aldea morra. Quero levala
sempre dentro de min como un tesouro. Un tesouro agochado
que quero abrir.
A aldea é a miña infancia, o meu espertar. Nacín alí, non
fun a ningún hospital a nacer. Fun unha nena moi querida e
mimada, a máis pequena de cinco irmáns. Nacín nunha familia
pobre e digna. Eramos pobres pero non nos preocupaba
demasiado. Quero decir que viviamos ben sen consumismo. En
vez de ter mil xoguetes tiñamos dous ou tres e dabámoslles
unha importancia enorme a eses poucos xogos. Unha vez, de
pequecha, leváronme meus padriños á tenda El Pote na
Coruña e vin un departamento cheo de bonecas. Nunca vira
tantas xuntas. Non as desexei, non as pedín. Maravilláronme.
Impresionáronme. Quedei como parva mirándoas. Tan limpiñas e
con vestidos tan bonitos. Era como ver moitas princesas de
súpeto, porque aquelas bonecas parecían todas unhas
princesiñas. Foi como unha visión dun conto. Unha visión
feliz. Meus padriños eran e son emigrantes en Alemania.
Tiñan a familia en Fisteus e un piso na Coruña. Ás veces
levábanme á Coruña e eu ía feliz, era como coñecer un mundo
novo. O piso era grande, tan grande que ás veces eu sentíame
pequena e soa, botaba de menos a miña casa de nove persoas.
Botaba de menos o meu hábitat natural, Fisteus. Meus
padriños eran e son moi bons conmigo. Leváronme por primeira
vez ao cine a ver unha película dunha bruxa e
agradeceréillelo sempre porque amo o cine. En Fisteus non
hai cine. Unha irmá miña, de trinta e nove anos, nunca foi
ao cine. A cidade ten cousas boas para a xente do campo.
Pero o que ignoramos enormemente é que a aldea ten cousas
maravillosas para a cidade. E por iso agora vedes que está
tanto de moda o turismo rural. Descubriuse que eses paletos
que vivimos no campo, tan denostados historicamente, temos
cousas boas para ofrecer. Descubriuse que a vida nas cidades
cada vez é máis insufríbel. Demostrouse a beleza do campo.
Ser da aldea é maravilloso. Ser da aldea é levar a forza e a
paz nos ollos.
"Fisteus era un mundo"
Edicións A Nosa Terra
Xaneiro 2001 |
